5 EKSENLİ TEZGAHLAR KULLANILARAK TEK BAĞLAMADA YAPILAN ÜRETİMİN AVANTAJLARI

Tem 08, 2026 5 Eksen Dik İşleme Merkezi

BEŞ EKSENLİ TEZGÂHLAR KULLANILARAK TEK BAĞLAMADA YAPILAN ÜRETİMİN AVANTAJLARI (DONE IN ONE / ONE SETUP)


Beş eksen CNC tezgâhlarda, 3 lineer eksen (X, Y ve Z) ve 2 adet döner eksen bulunmaktadır. İki adet döner eksen tabla üzerinde veya iş mili tarafından yapılır. Bu eksenler beş eksen simultane veya "4 simultane+1" veya "3 simultane+2" olarak çalışır. Beş eksen CNC tezgâhlar sayesinde karmaşık parçaların işlenmesi daha kolaylaşır, operasyon sayısı azaltılır, daha hassas ve daha kaliteli iş parçaları genelde tek bağlamada üretilir.


Herhangi bir iş parçasını bir takım tezgâhında tek bağlamayla üretebilmek hassasiyet ve kalite anlamında çok önemlidir. Bunun başlıca nedeni, bir tezgâhtan iş parçasını bir kısmı işlendikten sonra çıkarıp, başka bir tezgâha götürüp, diğer tezgâha hassas bir şekilde bağlamak ve ayarlamak ciddi bir zaman kaybıdır. Kısaca, bir iş parçasının ikinci tezgâha gerekli hassasiyetle tekrar bağlanması zor ve uzun bir işlemdir.


Üretimdeki önemli faktörlerden biri hassasiyet ve kalite ise diğeri de kısa sürede üretebilmektir. Hassasiyet ve kalite, üretilen parçanın siparişini veren firmayı memnun eder, kısa sürede üretebilmekte maliyeti azaltır. Bu iki faktör nedeniyle, çok eksenli takım tezgâhları bir iş parçasının tek bağlamada hassas üretilebilmesi için geliştirilmiştir.


Bir CNC torna tezgâhını ele alırsak; tezgâh C eksenli olursa iş parçasını üzerindeki delik ve kılavuz çekme işlemleri için dik işleme merkezine götürmeye gerek kalmaz. Eğer iş parçasının her iki tarafı da işlenecekse, çift aynaya sahip bir CNC torna tezgâhı kendisi hassas bir şekilde iş parçasını ikinci aynaya transfer edeceğinden iş parçasını aynadan söküp çevirmeye gerek kalmaz (tek aynalı bir CNC tornada eğer prob kullanılırsa bu işlem dikkatli bir şekilde yapılabilir, ancak elle gerekli hassasiyet elde edilemeyebilir). Çift ayna ve çift tarete sahip bir CNC torna tezgâhı da hem işleme zamanını kısaltır, hem de bir aynadan diğer aynaya iş parçasını transfer ederek parçanın her iki tarafının da işlenmesini sağlar.


Bir CNC dik işleme merkezinde, bir iş parçasının dört yüzeyinin işlenebilmesi için iş parçasının normal olarak dört defa tablaya bağlanması gerekir. Bu durum hassasiyeti tam olarak yakalamayı zorlaştırır. Bunun yerine bir CNC yatay işleme merkezi tek bağlamada söz konusu iş parçasının dört yüzeyini de işler (palete bağlandığı yüzey ve üst yüzey hariç).


CNC torna veya CNC işleme merkezleri iş parçalarını işlerken en fazla dört eksen simultane olarak çalışabilirler. Bazı iş parçalarını işleyebilmek için beş eksen
simultane takım tezgâhlarına ihtiyaç olur. Bu durumda CNC beş eksen tornalama merkezleri veya CNC beş eksen işleme merkezleri geliştirilmiştir.
Böylece yapılacak işe göre tek bağlamada birçok iş parçası işlenebilir. Özellikle havacılık sektörü gibi hassas parçaların üretilmesinde, tek bağlamada bir iş
parçasının üretilmesi esastır.

Makale; M. Sinan Çalık’ın “CNC Takım Tezgahları El Kitabı”ndan alınmıştır.
5 eksen dik işleme merkezi modellerimizi linkten inceleyebilirsiniz.
https://tandem.com.tr/makineler/5-eksen-dik-isleme-merkezi